İletişime Geç
İletişime Geç +90 (850) 241 95 08

İşçi Ücretleri Nasıl Belirlenir? Nasıl Ödenir?

İşçi Ücreti Nedir? İşçi Ücretleri Hangi Şekillerde Ödenir?

Bir işçinin en temel hakkı olan ücret, İş Kanunu m. 32/1’de ifade edildiği üzere; bir kimseye (işçiye) bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır.

İşçi ücreti, işveren tarafından ödenmelidir. Ancak işçi ücretleri belirlenirken ve ödenirken kanunla belirlenen prosedürler vardır. İşçi ücreti nasıl belirlenir, işçi ücreti nasıl ödenir ya da ücreti ödenmeyen işçinin hakları nelerdir, sorularının yanıtını yazımızda vereceğiz.

İşçi Ücreti Nasıl Belirlenir?

İşçi ücreti tutarı, iş sözleşmesinin yapılması sırasında veya toplu iş sözleşmesinde taraflarca kararlaştırılarak belirlenebilir. Ancak iş sözleşmesinde işçi ücreti hakkında hüküm bulunmayan hallerde işverenin işçi ücreti ödeme borcundan kurtulduğu söylenemez. İşçinin ücretinin belirlenmemiş olduğu durumlarda işverenin işçiye ücret ödeme borcu devam etmektedir. Bu durumda işveren asgari ücretten az olmamak üzere emsal ücretin yani o işin niteliğinin gerektirdiği ücreti işçiye ödeme yükümlülüğü altındadır. İşçi ücretleri bu şekilde belirlenmektedir.

İşçi Ücreti Ne Şekilde Ödenir?

İşçi ücreti ne şekilde ödenir dediğimizde; işçi ücretleri, kural olarak işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir. Ancak işyerleri ve işletmelerinde İş Kanunu hükümlerinin uygulandığı işverenler ile üçüncü kişilerin, Türkiye genelinde çalıştırdıkları işçi sayısının en az 10 olması hâlinde işveren, çalıştırdığı işçiye o ay içinde yapacağı her türlü ödemeyi(kanunî kesintiler düşüldükten sonra kalan net tutarını) bankalar aracılığıyla ödemekle yükümlüdür. Ayrıca kural olarak İş Kanun’u m. 32’ye göre meyhane ve benzeri eğlence yerleri ve perakende mal satan dükkân ve bu mağazalarda, burada çalışanlar hariç işçi ücreti ödemesi yapılamaz.

İşverenin İşçi Ücretini Banka Aracılığıyla Ödemesinin Zorunlu Olmadığı Bir Hal Var Mıdır?

Ücret, Prim, İkramiye ve Bu Nitelikteki Her Türlü İstihkakın Bankalar Aracılığıyla Ödenmesine Dair Yönetmeliğin 10’uncu maddesinde en az 10 işçi olanların ödeme yükümlülüğü olduğu belirtilmektedir. Bu nedenle 10 dan daha az örneğin 7 işçisi olan bir işveren Türkiye genelinde ücretleri banka kanalıyla ödeme yükümlülüğüne tabii değildir. Bu halde işçilerinin ücretini işyerinde elden ödemesi de mümkündür. Ancak işverenin çalıştırdığı işçi sayısı 10’u geçtiği andan itibaren ücretlerin banka aracılığıyla ödenmesi zorunlu hale gelecektir.

İşçi Ücreti Ne Zaman Ödenir?

İşçi ücreti ödemesinin en geç ayda bir yapılması kural olsa da iş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile ödeme süresinin bir haftaya kadar indirilmesi mümkündür. Eğer ücretin ifa zamanı veya sürenin son günü tatil olarak kabul edilen bir güne rastlarsa ücret ödemesi kendiliğinden bu günü izleyen ve tatil olmayan ilk güne geçer. Yani böyle bir durumda ücret tatilin bitimini izleyen ve tatil olmayan ilk gün ödenecektir.

İşçi Ücret Hesap Pusulası Nedir?

Ücret hesap pusulası; ödemenin günü ve ilişkin olduğu dönem ile fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri gibi asıl ücrete yapılan her türlü eklemeler tutarı ile vergi, sigorta primi, avans mahsubu, nafaka ve icra gibi her çeşit kesintilerin ayrı ayrı gösterildiği belgedir. Uygulamada ücret hesap pusuları adlı belgeye ‘bordro’ da denilmektedir.

İşçiye Ücret Hesap Pusulası Verilmesi Zorunlu Mudur?

İş Kanunu m. 37 gereği işçiye işverenin işçi ücreti hesabını gösterir imzalı veya işyerinin özel işaretini taşıyan bir ücret hesap pusulası vermesi zorunludur.

Asgari Ücret Nedir?

Asgari ücret; işçilere normal bir çalışma günü karşılığı ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günün fiyatları üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücret türüdür.

Asgari Ücret Nasıl Belirlenir?

Asgari ücret nasıl belirlenir; iş sözleşmesi ile çalışan ve bu kanun kapsamında olsun olmasın her türlü işçinin ekonomik ve sosyal durumlarının düzenlenmesi amacı ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nca Asgari Ücret Tespit Komisyonu aracılığı ile tüm iş kollarını kapsayacak şekilde belirlenir. Bu belirleme yapılırken ülkenin içinde bulunduğu sosyal, ekonomik durum, geçinme indeksleri, fiilen ödenmekte olan ücretlerin genel durumu ve geçim şartları göz önünde bulundurulur. Asgari ücretin sınırı en geç iki yılda bir belirlenir. Ayrıca Asgari Ücret Yönetmeliği m. 12/I gereği işçilere sağlanmış olan sosyal yardımlar nedeni ile asgari ücretten herhangi bir indirim yapılması da söz konusu olmamaktadır. İşçi ücretleri açısından en önemlisi asgari ücrettir.

İşçi Ücreti Dövizle Ödenebilir Mi?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 32. maddesine göre, ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın kural olarak Türk Parası cinsinden ödenmesi gerekir. Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak eğer yabancı bir para birimi olarak kararlaştırılmış ise ödeme günündeki rayice göre yine Türk Parası ile ödeme yapılır.

13 Eylül 2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca iş sözleşmelerinde yazılı bedeller, ücretler ve diğer ödemelerin döviz cinsinden belirlenemeyeceği belirtilmiştir. Önemle dikkat çekmek gerekir ki, söz konusu bu yasak sadece Türkiye’de yerleşik kişileri(yurtdışında işçi, serbest meslek ve müstakil iş sahibi Türk vatandaşları dahil Türkiye’de kanuni yerleşim yeri bulunan gerçek ve tüzel kişileri) kapsamaktadır. Bunlar dışında, taraflardan birinin Türkiye dışında yerleşik kişi olduğu iş sözleşmelerinde döviz cinsinden ücret ile ödeme yapılabilecektir.

İşçi Ücreti Malla Ya Da Kıymetli Evrakla Ödenebilir Mi?

İşçinin emeğine karşılık ödenecek olan ücretin ödemesi sadece ve sadece para ile yapılabilir. Bono, kupon gibi bir kıymetli evrak aracılığı ile veya bir eşya ile ya da farklı bir şekilde ödeme yapılması söz konusu olamaz. Durum bu olmakla beraber sosyal nitelikteki işçi ücreti ödemeleri malla da (ayni) olarak ödenebilir.

İşçiye Ücret Kesme Cezası Verilebilir Mi? İşçi Ücret Kesintisi

4857 sayılı İş Kanunu 38. madde ile yapılan düzenleme gereği; işçi ücret kesintisi cezası verilebilmesi için durumun iş sözleşmesi veya toplu sözleşme hükümleri ile belirlenmiş olması gerekmektedir. İşçiye ücret kesme cezası verilmesi halinde durum nedenleri ile birlikte işçiye yazılı olarak bildirilecek, bir ayda verilen ücret kesme cezası tutarı işçinin 2 günlük ücretini geçemeyecektir. İşçilere verilen ücret kesme cezası tutarlarının kesildiği tarihten itibaren bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın bu amaçla açılmış hesabına yatırılması gerekmektedir. Bu paralar işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetleri için harcanacaktır. İşçi maaş kesintisi ancak bu nedenlerle yapılabilecektir.

İşçinin Ücreti Haczedilebilir Mi?

Ücret kesme cezası kapsamında işçinin ücretinin haczedilip edilemeyeceği de önemli bir konudur. İş Kanunu'na göre; işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez veya başkasına devir ve temlik olunamaz. İşçinin borçları yüzünden maaşı haczedilse de bu miktar tüm maaşın dörtte birinden az olmak zorundadır. Ancak işçinin bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için hakim tarafından takdir edilecek miktar bu paraya dahil değildir. Bu konuda nafaka borcu alacaklılarının hakları saklıdır. İşçi ücret kesintisi ya da işçi maaş kesintisi dışında haciz de işverenlerin başvurduğu yollardandır.  

Kadın İşçiye Daha Düşük Ücret Ödenebilir Mi?

İşveren, aynı veya eşit değerde bir iş için cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret kararlaştıramaz. İş Kanununun 5. maddesine göre de, aynı ve eşit değerde bir iş için cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret uygulanamayacaktır.

Ücreti Ödenmeyen İşçinin Hakları Nelerdir?

Ücreti ödenmeyen işçinin hakları nelerdir? İşçi ücretlerinin ödenmemesi halinde 4857 sayılı İş Kanunu 24. madde gereği iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatı ve de diğer haklarını talep edebileceği gibi, ücretinin normal ödeme gününden itibaren 20 gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmemesi halinde iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Ayrıca ücretini alamayan işçinin iş görmekten kaçınması durumu bir grev olarak nitelendirilemez. Bu işçilerin söz konusu açıklanan sebepler ile iş sözleşmeleri, çalışmadıkları gerekçe gösterilerek işverence feshedilemez, çalışmayan işçi yerine yeni işçi alınamaz ve bu işlerin bir başkasına yaptırılması söz konusu olamaz. Ücreti ödenmeyen işçi ihtarname ya da dava açmaya başvurabilir.

İşçinin ücretinin ödeneceği yer, şekil, zaman gibi konularda herhangi bir hak kaybına uğramaması ve bunlara yönelik olarak doğru bir talepte bulunarak hakkının gereğini yerine getirebilmesi için uzman bir avukattan hukuki yardım almasında fayda bulunmaktadır. İşçinin bu bakımdan bir avukat tarafından temsil edilmesi lehinize sonuçlar doğuracağı gibi aleyhine olan durumları da asgari düzeyde tutmasını sağlayacaktır. İşçi ücreti ne şekilde ödenir, ücret hesap pusulası nedir, asgari ücret nasıl belirlenir, ücret kesme cezası nedir ve ücreti ödenmeyen işçinin hakları nelerdir gibi soru ve hukuki talepleriniz için bize ulaşmaktan çekinmeyiniz.

[widget-129]

Yorum Yap