İletişime Geç
İletişime Geç +90 (850) 241 95 08

Patent Hükümsüzlüğü Davası Nedir?

Patent hükümsüzlüğü, tescil edilerek patent hakkı alınmış bir buluşun, belirli hallerin varlığı halinde sicilden silinmesi için dava açılarak bu patentin hükümsüz kılınmasıdır. Patent tescili herkese karşı etkili olduğundan bir patent hükümsüz kılınmak ve bu herkese karşı etkili olma durumu ortadan kaldırılmak istendiğinde patent hükümsüzlüğü davasının açılması gerekmektedir. Patent hükümsüzlüğü ise bir buluşun patent olarak değerlendirilebilmesi için taşıması gereken şartları yitirmesi halinde söz konusu olabilmektedir.

Patent Hükümsüzlüğünün Söz Konusu Olabilmesi İçin Gerekli Şartlar Nelerdir?

Patent hükümsüzlüğünden bahsedebilmek için gerekli şartlar şu şekildedir:

  • Hâlihazırda tescil edilmiş bir patent hakkı olmalıdır.
  • Kanunda yer alan hükümsüzlük hallerinden birisi söz konusu olmalıdır.
  • Patentin hükümsüzlüğü talepli bir dava açılmalıdır.
  • Açılan dava neticesinde hâkimin bu davayı kabul etmesi ve patentin hükümsüzlüğüne karar vermesi gerekmektedir.

Hangi Hallerde Patent Hükümsüzlüğü Davası Açılabilir?

Sınai Mülkiyet Kanunu madde 138 düzenlemesi patentin hükümsüzlüğü hallerine yer vermiştir. Bu halleri şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Patent konusunun, patent verilebilirlik şartını taşımaması,
  • Buluşun yeteri kadar açıklanmaması,
  • Patent konusunun, başvurunun ilk halinin kapsamını aşması veya patentin, yapılan bir başvuruya dayanması durumunda en önceki başvurunun ilk halinin kapsamını aşması,
  • Patent sahibinin, patent isteme hakkına sahip biri olmadığının ispatlanması,
  • Patentin sağladığı korumanın kapsamının aşılması.

Hangi Hallerde Patent Hükümsüzlüğüne Karar Verilemez?

Patent tesciline itiraz mümkündür. Ancak yapılan bu itirazın hemen sonrası dönemine denk gelen iki halde patent hükümsüzlüğü talep edilemeyecektir. Diğer bir deyişle iki halde talep edilen hükümsüzlük, mahkemece kabul edilmemektedir. Bu haller şu şekildedir:

  • İtirazın yapılmadığı yahut yapılmamış sayıldığı durumlarda patent hakkı kesinleşir ve yayım ortamının ne olduğuna bakılmaksızın bir bültende yayımlanır. İşte paten hakkının kesinleştiği ancak henüz bültende yayımlanmadığı aralıkta talep edilen hükümsüzlük reddedilir. Sınai Mülkiyet Kanunu madde 99/5 ve 99/6 uyarınca patentin değiştirilmiş haliyle devamına karar verilebilir. İşte böyle bir durumda patentin değiştirilmiş hali de bültende yayımlanır. Gene değiştirilmiş haliyle devamına karar verildiği ancak bunun bültende henüz yayımlanmadığı dönemde yapılan hükümsüzlük talebi reddedilir.
  • İtiraz sonucunda verilen karar gene bir bültende yayımlanır. İtiraz hakkında karar verildikten sonra ama bültende yayımlanmasından önceye denk genel dönemde talep edilen hükümsüzlük de reddedilir.

Ayrıca önemle belirtmek gerekir ki yukarıda sayılan hükümsüzlüğe karar verilecek haller dışındaki sebeplerle itirazda bulunulduğunda hükümsüzlüğe karar verilemeyecektir.

Hükümsüzlük Kararını Hangi Merci Verir?

Asıl kural mahkeme kararı ile hükümsüzlüğe karar verilebileceği olsa da istisnai bazı hallerde yargı kararı gerekmeksizin kurul kararı ile patentin hükümsüzlüğü sağlanabilir.

Kurulun Hükümsüzlük Kararı Verebileceği Haller Nelerdir?

Kurulun patentin hükümsüzlüğüne dair karar verebileceği iki hal şu şekildedir:

  • Patentin verilmesi kararının Bültende yayımlanmasını takip eden 6 aylık süre içerisinde itiraz edilir de Kurul bu itirazı yerinde görürse patentin hükümsüzlüğüne karar verir.
  • Patentin verilmesinin ardından itiraz edilmiş de Kurul da itirazı kısmen haklı bulmuşsa, yani kısmi bir eksiklik söz konusu ise patent sahibine 2 aylık süre verilerek bu kısmi eksikliğin giderilmesi istenir. Bu süre içerisinde eksiklik giderilmezse kurul gene patentin hükümsüzlüğü kararı verebilir.

Bu iki halde de sanki kararı mahkeme vermiş gibi sonuç doğar.

Patent Ne Zaman Hükümsüz Hale Gelir?

Patentin hükümsüzlüğü ancak dava yolu ile mümkündür. Bu nedenle mahkemenin patentin hükümsüzlüğüne dair verdiği kararın kesinleşme anında patent hükümsüz hale gelecektir.  Aksi halde tescil edilmiş patent geçerliliğini korumaktadır.

 Patent Hükümsüzlüğü Davasının Davacısı Kimdir?

Patentin hükümsüz kalınmasında menfaati olan kişiler, Cumhuriyet savcıları veya ilgili kamu kurum veya kuruluşları patent hükümsüzlüğü davasının davacısı olabilir. Ancak SMK 109. madde kapsamında, buluşun aslında gerçek hak sahiplerinin dışında başka kişilerce patentlendiği iddia ediliyorsa dava açma hakkı yalnızca o buluşu kendisi yaptığını iddia edenler veya halefleri olabilir.

Patent Hükümsüzlüğü Davasının Davalısı Kimdir?

Patentin hükümsüzlüğü davasında sicilde patent sahibi olarak kayıtlı olan kişi veya kişiler davalı olmaktadırlar.

Patent Hükümsüzlüğü Davası Hangi Mahkemede Açılmalıdır?

Patentin hükümsüzlüğü davası bakımından görevli mahkeme, Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’dir. Eğer yargı çevresi içinde, Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi yoksa davaya bu sıfatla Asliye Hukuk Mahkemesi bakacaktır. Yetkili mahkeme ise davalının yerleşim yeri mahkemesidir.

Patent Hükümsüzlüğü Davası Ne Zamana Kadar Açılabilir?

Patentin hükümsüzlüğü davası, patentin koruma süresi devam ettiği müddetçe açılabilir. Patent hakkının koruma süresi 20 yıldır.  Ayrıca patent hakkının sona ermesini takip eden 5 yıllık süre içinde de patent hükümsüzlüğü davası açılması mümkündür.

Patentin Kısmen Hükümsüz Kılınması Mümkün Müdür?

Açıklanan hükümsüzlük nedenleri, patentin yalnızca bir kısmına ilişkinse sadece o kısım ile ilgili hükümsüzlük talepleri değerlendirilerek patentin kısmi hükümsüzlüğüne karar verilebilir.

Patent Sahibinin Ek Patent Başvurusu Yapması Mümkün Müdür?

Patent konusu buluşu geliştiren, daha iyi hale getiren buluşlar hakkında o patent için başvuru yapan kişinin, patent işlemleri devam ederken ek patent başvurusu yapabilmesi mümkündür.

Asıl Patentin Hükümsüzlüğü Ek Patenti Etkiler Mi?

Asıl patent hükümsüzlük nedenlerinden biri sebebiyle hükümsüz kılındığında, gerekli işlemler yapılarak ek patent bağımsız patente dönüştürülmelidir. Eğer bu sağlanırsa ek patentin hükümsüz olup olmadığı, artık asıl patentten ayrı bir şekilde değerlendirilecek hale gelmektedir.

Asıl Patent Hükümsüz Olduğunda Ek Patent Kendiliğinden Bağımsız Patente Dönüşür Mü?

Gerek kurulun gerek mahkemenin verdiği hükümsüzlük kararlarından sonra, kararın tebliğ edilmesini takip eden 3 ay içerisinde ek patentin bağımsız patente dönüşmesi için başvurulması zorunludur. Aksi halde ek patent de asıl patent gibi hükümsüz olacaktır.

Patentin Hükümsüzlüğüne Karar Verilmesinin Sonuçları Nelerdir?

Patentin hükümsüzlüğüne karar verilmesinin sonuçlarını şu şekilde sıralamak mümkündür:

  • Patent hükümsüzlüğü kararı geçmişe etkilidir. Bu nedenle bu karar verildiğinde patent hakkı o kişi veya kişiler hakkında sanki hiç doğmamış gibi sonuç doğmaktadır.
  • Ancak hükümsüzlük kararından önce patent hakkına tecavüz olmuş ve buna bağlı olarak mahkeme bazı hükümler vermişse bunlardan doğan haklar hükümsüzlük kararı verilse de devam etmektedir. Ayrıca, hükümsüzlük kararından önce yapılmış ve aynı zamanda uygulanmış sözleşmeler iptal edilmemektedir. Ancak patent sahibinin ağır ihmali veya kötüniyetinin ortaya çıktığı durumlarda, hükümsüzlüğün geçmişe etkili olmayacağına dair bu istisnalar uygulanmaz ve patent hükümsüzlüğü geçmişe etki eder.
  • Patentin hükümsüzlüğü kararı kesinleştikten sonra herkese karşı etki eder. Mahkeme, kesinleşen kararı Marka ve Patent Kurumuna re’sen bildirir. Sicilden terkin işlemleri vs. Kurum tarafından yapılır.
  • Patent konusu buluşun, önceki patentin sağladığı haklara tecavüz etmeden kullanılması mümkünse bunlar arasında bağımlılığın var olduğu kabul edilir. Bu tür durumlarda zorunlu lisans söz konusu olur. Bağımlılığı olan patentlerden biri hükümsüz kılınırsa zorunlu lisans kararı da sona ermektedir.

Patentin Diğer Sona Erme Halleri Nelerdir?

Buna göre patentin sona erme halleri genel olarak şunlardır:

  • Patentin koruma süresinin dolması (yukarıda izah etmiştik)
  • Patent sahibinin patent hakkında vazgeçmesi
  • Yıllık ücretlerin kanunda yer aldığı şekilde ve sürelerde ödenmemesi

         

[widget-129]

Yazar Hakkında

Aydın & Yıldırır Hukuk Bürosu
Aydın & Yıldırır Hukuk Bürosu

Yorum Yap